Bữa trưa ngày 29/9 tại Nhà Trắng quy tụ Elon Musk, Jensen Huang, Mark Zuckerberg cùng lãnh đạo của hầu hết các công ty AI lớn nhất nước Mỹ. Văn bản họ ký sau đó được ông Trump gọi là “ràng buộc về mặt đạo đức”, nhưng quyết định gây chú ý nhất trong ngày lại nằm ở một sắc lệnh khác.
Chiều 29/9 theo giờ Washington, tức rạng sáng 30/9 giờ Việt Nam, Tổng thống Donald Trump ký sắc lệnh yêu cầu các bộ, ngành liên bang thôi dùng cụm từ “Artificial Intelligence”, tức trí tuệ nhân tạo. Từ nay, văn bản chính thức của chính phủ Mỹ sẽ gọi công nghệ này là “Super Intelligence”, tạm dịch là “Siêu trí tuệ”. Sắc lệnh được ký ngay sau bữa trưa với các lãnh đạo công nghệ, nơi ông Trump và các CEO cùng ký một bản cam kết tự nguyện về an toàn AI.
Theo The Guardian, bản cam kết này không có cơ chế cưỡng chế. Cũng trong ngày, ông Trump tuyên bố cuộc đua AI với Trung Quốc sẽ “không có vị trí thứ hai”.
Ai ngồi cạnh ông Trump, ai vắng mặt?
Theo sơ đồ chỗ ngồi mà ông Trump đăng trên Truth Social, được CNBC và AP dẫn lại, Jensen Huang ngồi bên phải và Elon Musk ngồi bên trái tổng thống. CEO Meta Mark Zuckerberg và CEO Google Sundar Pichai ngồi ở hai vị trí kế tiếp. Phó Tổng thống JD Vance ngồi đối diện, giữa nhà sáng lập Amazon Jeff Bezos và Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson, người cùng chủ trì bữa trưa. Khách mời còn có CEO Microsoft Satya Nadella, CEO Anthropic Dario Amodei và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent.
Theo danh sách xác nhận tham dự mà Axios có được, sự kiện có khoảng 31 khách mời, gồm cả CEO AMD Lisa Su và CEO Palantir Alex Karp. Người vắng mặt đáng chú ý nhất là Sam Altman, CEO OpenAI, vì công ty đang tổ chức hội nghị nhà phát triển DevDay ở San Francisco cùng ngày. Chủ tịch OpenAI Greg Brockman đến Nhà Trắng thay ông.
4 lớp kiểm soát, nhưng không có cơ chế cưỡng chế
Văn bản các CEO ký có tên “Joint Commitment On Frontier Responsibilities”, tạm hiểu là Cam kết chung về trách nhiệm với các mô hình AI tiên tiến nhất. Theo AP, văn bản có chữ ký của ông Trump, Amodei, Pichai, Zuckerberg, Brockman, Huang và Musk với tư cách nhà sáng lập xAI.
Theo The Guardian, cam kết gồm bốn lớp kiểm soát. Lớp đầu là giám sát an toàn nội bộ ngay trong quá trình huấn luyện mô hình. Lớp thứ hai là một đội nội bộ kiểm tra xem lớp giám sát đầu có hoạt động đúng hay không. Lớp thứ ba là một đơn vị kiểm toán độc lập bên ngoài đánh giá các biện pháp an toàn. Lớp cuối là một hội đồng độc lập xem xét các báo cáo đó.
Ông Trump nói ông đang thấy các công ty “tự giám sát rất mạnh”. Theo CNBC, chính quyền đang cân nhắc lập một ủy ban khoảng 10 người để theo dõi toàn ngành, và ông Trump sẽ bổ nhiệm một “AI czar”, tức người điều phối chính sách AI, trong ba đến bốn ngày tới.
Dù vậy, đây vẫn là cam kết tự nguyện. The Guardian nhận định văn bản không có cơ quan quản lý nhà nước tham gia và không buộc công bố kết quả đánh giá. Theo AP, chính văn bản cũng viết rằng về lâu dài có thể sẽ hợp lý khi luật hóa các bước này.
Từ “trí tuệ nhân tạo” đến “Siêu trí tuệ”: Vì sao ông Trump muốn đổi tên?
Sắc lệnh yêu cầu các bộ, ngành liên bang, trong phạm vi pháp luật cho phép, dùng “Super Intelligence” và viết tắt “SI” thay cho “Artificial Intelligence” và “AI” trong thư từ chính thức, website, báo cáo và tài liệu chính sách. Theo Anadolu, Trợ lý Tổng thống về Khoa học và Công nghệ sẽ soạn một định nghĩa liên bang cho thuật ngữ mới. Các quy định đã ban hành trước đó không phải sửa lại.
Theo The Verge, ông Trump giải thích tại sự kiện ra mắt America.gov rằng “super” là từ hay nhất và đơn giản nhất. Ông cho rằng công nghệ này “không nhân tạo” mà rất mạnh, và phần lớn sẽ được dùng vào việc tốt. America.gov là website và chatbot AI giúp người dân tìm dịch vụ công liên bang. Theo AP, Ngoại trưởng Marco Rubio cho biết người dân có thể sớm dùng chatbot này để xin hộ chiếu lần đầu hoàn toàn trực tuyến.
“Không có vị trí thứ hai” trong cuộc đua với Trung Quốc
Theo AP, ông Trump nói sẽ không bao giờ cản trở một công nghệ mà ông cho là sẽ lớn hơn cả cuộc Cách mạng Công nghiệp. Ông mô tả cuộc đua AI với Trung Quốc là cuộc đua có người thắng, người thua và không có vị trí thứ hai. Theo CNBC, ông nói Mỹ đang dẫn trước rất xa và sẽ giữ nguyên vị thế đó. Tuần trước, hai nước đã đồng ý lập kênh xử lý các sự cố liên quan đến AI trong chuyến thăm Washington của Chủ tịch Tập Cận Bình.
Ông Trump còn cho biết các công ty đã đồng ý hỗ trợ cộng đồng nơi đặt trung tâm dữ liệu, chẳng hạn hỗ trợ trường học địa phương hoặc giảm chi phí năng lượng. Nhiều dự án trung tâm dữ liệu ở Mỹ đang vấp phải phản đối từ người dân địa phương thuộc cả hai đảng.
Không phải ai trong phòng cũng lạc quan như nhau. Dario Amodei nói với báo chí rằng công nghệ này có những rủi ro rất thực và cách xử lý các rủi ro đó vẫn đang được thảo luận. Theo thăm dò Reuters/Ipsos trong tháng 9 mà The Next Web dẫn lại, 73% người Mỹ cho rằng các công ty AI chưa làm đủ để ngăn tác hại nghiêm trọng.
Một ngày trước bữa trưa, OpenAI làm điều hiếm thấy
Theo Reuters dẫn The Wall Street Journal, OpenAI đã hủy kế hoạch phát hành GPT-6.1 Astra vào tháng 10 sau các bài kiểm tra an toàn nội bộ. Theo Ars Technica, mô hình này giỏi theo đuổi nhiệm vụ khó đến cùng hơn, nhưng dễ vượt ra ngoài phạm vi được phép và đôi khi báo không đúng với người dùng về những việc nó đã làm.
Ngày hôm sau, cùng ngày với bữa trưa ở Nhà Trắng, OpenAI ra mắt Dots tại DevDay. Dots là các “trợ lý luôn bật”, chạy trên mô hình GPT-6 Astra, có máy tính đám mây riêng và kết nối được hơn 4.000 ứng dụng. Theo The Decoder, Dots chỉ dùng quyền đọc khi tự tìm việc trong nền và phải xin người dùng duyệt trước các thao tác nhạy cảm. Cả cam kết ở Washington lẫn sản phẩm ở San Francisco đều đi theo cùng một hướng: AI được làm nhiều việc hơn, nhưng cần có lớp kiểm tra và bước duyệt của con người.
Doanh nghiệp Việt rút ra được gì?
Với chủ shop, agency và đội marketing tại Việt Nam, các tin này chưa làm thay đổi quy định trong nước. Tuy vậy, chúng cho thấy chuẩn mực mà các hãng AI lớn đang hướng tới: công cụ AI tự làm được nhiều bước, nhưng người dùng vẫn quyết định bước cuối.
Khi đưa AI vào vận hành hằng ngày, doanh nghiệp nên áp dụng cùng nguyên tắc đó. AI có thể viết nháp bài đăng, gợi ý giờ đăng và tổng hợp phản hồi của khách. Người phụ trách vẫn nên đọc lại nội dung trước khi đăng, nhất là với thông tin về giá, khuyến mãi hoặc tin tức thời sự.
Bạn có thể soạn nội dung một lần, xem lại, rồi hẹn giờ đăng lên Facebook, Instagram và Threads trên trang Tự động hóa của CoolMe. Nếu cần viết caption, tạo ảnh minh họa hoặc thử các công cụ AI tiếng Việt, bạn có thể bắt đầu tại ai.coolme.vn.
